Omgevingsonderwijs, van project naar praktijk

Samen met Marcel van Riessen (ILO, Uniersiteit van Amsterdam) schreef Idzard van Manen een gezaghebbend boek over Omgevingsonderwijs. Het boek werd in opdracht van de Provincie Noord-Holland en de Mondriaan Stichting geschreven en op het symposium Cultuur Centraal (juni 2006) door Idzard van Manen aangeboden aan Gedeputeerde R.Kruisinga. Uit de dooprede van Prof.dr.G.Rijlaarsdam, hoogleraar onderwijsvernieuwing aan de Universiteit van Amsterdam:

‘U treft het als uw zoon of dochter een docent treft die durft te breken met de Nederlandse schoolcultuur om slaafs het schoolboek te volgen. Die wat er gebeurt, ginds, maar ook dichtbij, tot gespreksstof maakt, tot leerstof. Een docent die je leert zien wat er in je omgeving gebeurt, hoe die ruimtelijk, historisch, economisch, kunstzinnig, qua cultuur in brede en enge zin, in elkaar steekt. Iemand die je leert op onderzoek uit te gaan, op klein en groot avontuur, samen met andere leerlingen, een expeditie naar begrip, naar inzicht. ‘

Omgevingsonderwijs, van project naar praktijk is de neerslag van jarenlange ervaringen met omgevingsonderwijs voor kunst- en gammavakken in het Proefproject Omgevingsonderwijs Noord-Holland en andere projecten die Van Manen met zijn collega’s in opdracht van de Provincie Noord-Holland, de Mondriaan Stichting, maar ook diverse gemeenten ontwikkelde en uitvoerde. Daarbij werd telkens intensief samengewerkt met culturele indelingen als locale musea, historische verenigingen, plaatselijke kunstenaars, archieven en Oudheidkamers en de regionale steunpunten Kunstzinnige Vorming.

Na een gedegen theoretische onderbouwing van het waarom n hoe van cultuureducatie biedt het boek antwoord op vragen als:

  • Hoe plooi je buitenschoolse onderzoeksopdrachten in het rooster?
  • Wat is er nodig aan voorbereiding in de klas?
  • Hoe maak je groepsopdrachten waar alle leerlingen echt aan bijdragen?
  • Hoe beoordeel je zulke opdrachten?
  • Waar kun je subsidie voor je project aanvragen?
  • Hoe zet je een project om in iets blijvends?

Steeds wordt geprobeerd de zaak te benaderen vanuit het perspectief van de school en van de culturele instellingen en kunstenaars, groot en klein.

Het boek bevat tal van geslaagde opdrachten en projecten, mar wijst ook nadrukkelijk op de valkuilen, adviezen die geboren zijn uit de eigen praktijk. Ook wat er mis kan gaan tijdens projecten krijgt namelijk openhartig aandacht, wederom gebaseerd op de eigen ervaringen van de auteurs.

Omgevingsonderwijs, van project naar praktijk wordt uitgegeven bij Van Gorkum te Assen (ISBN 90-232-4131-2). Het boek wordt momenteel gebruikt bij PABO’s en universitaire lerarenopleidingen (ILO, UvA) die hun studenten achtergrond willen bieden in de cultuureducatie. Het blijkt ook een handzaam werk voor museumconsulenten te zijn.